PRAWA CZΜWIEKA

  Wprowadzenie
  Historia praw cz這wieka
  Prawa cz這wieka w uj璚iu Karty NZ
  Kategorie praw cz這wieka
  Trzecia generacja praw cz這wieka
  Instrumenty prawne dot. praw cz這wieka

Dokumenty
  Karta Narod闚 Zjednoczonych
  Powszechna Deklaracja Praw Cz這wieka
  Konwencje traktatowe dot. praw cz這wieka
  Przem闚ienia
  Inne dokumenty

Cia豉 ONZ
  Rada Praw Cz這wieka
  Komisja Praw Cz這wieka
  Podkomisja ds. Popierania
   i Ochrony Praw Cz這wieka

  Trzeci Komitet Zgromadzenia Og鏊nego NZ
  Wysoki Komisarz NZ ds. Praw Cz這wieka
  Cia豉 traktatowe ds. Praw Cz這wieka

Mi璠zynarodowe Trybuna造
  Mi璠zynarodowy Trybuna Karny (MTK)
  Mi璠zynarodowe Trybuna造 ad hoc
  MTK dla by貫j Jugos豉wii
  MTK dla Rwandy
  Mechanizm NZ dla Mi璠zynarodowych
   Trybuna堯w Karnych

  Umi璠zynarodowione s康ownictwo karne
  Nadzwyczajne Izby S康闚 Kambod篡
  Specjalny Trybuna dla Libanu
  Specjalny Trybuna dla Sierra Leone

Mechanizmy ochrony
  Sk豉danie skarg indywidualnych

Quiz
  Wszystko o prawach cz這wieka

Przem闚ienia

"Powszechna Deklaracja Praw Cz這wieka odzwierciedla globalny pluralizm i zr騜nicowanie"

Teheran, 10 grudnia 1997 r.

Poni瞠j publikujemy tekst przem闚ienia Sekretarza Generalnego, Kofi Annan'a, wyg這szonego 10 grudnia 1997 roku, na Uniwersytecie w Teheranie, z okazji 50-tej rocznicy uchwalenia Powszechnej Deklaracji Praw Cz這wieka:

Jestem niezwykle zaszczycony, 瞠 dano mi mo磧iwo嗆 wyst徙ienia przed Wami, w豉郾ie tu, w gmachu Uniwersytetu Tehera雟kiego, w sercu Waszego niezwyk貫go i posiadaj帷ego wspania貫 tradycje kraju. Od dawna czeka貫m na wizyt w Iranie i jestem Wam ogromnie wdzi璚zny za gor帷e przyj璚ie, jakie mi zgotowali軼ie. W chwili obecnej Iran stoi w obliczu realizacji wielkich obietnic i znacz帷ych zmian. Oczy ca貫go 鈍iata skierowane s na Was. Z dum, kieruj帷 si wsp馧czuciem i przy鈍iecaj帷 Wam wizj, odnawiacie sw鎩 nar鏚. Gratuluj dotychczasowych sukces闚.

M闚i dzisiaj do Was w bardzo szczeg鏊nym dniu: 10 grudnia wyznacza pocz徠ek roku, w kt鏎ym obchodzimy pi耩dziesi徠 rocznic og這szenia Powszechnej Deklaracji Praw Cz這wieka. Tym bardziej jestem zaszczycony, 瞠 mog w tym dniu m闚i do Was, a tak瞠 za Waszym po鈔ednictwem, do ca貫go 鈍iata.

Wy, studenci i przyszli przyw鏚cy - tutaj w Iranie, jak i na ca造m 鈍iecie, stoicie na stra篡 praw cz這wieka. Ich los i przysz這嗆 spoczywa w Waszych r瘯ach.

Dzisiaj, w ka盥ej cz窷ci 鈍iata, m篹czy幡i, kobiety i dzieci wszystkich wyzna i j瞛yk闚, wszystkich ras i religii, jednocz si aby przyj望 wsp鏊ne prawa cz這wieka.

Czyni to z wiar, 瞠 prawa cz這wieka s podstaw istnienia i wsp馧istnienia rodzaju ludzkiego; 瞠 prawa cz這wieka s uniwersalne, niepodzielne i wzajemnie od siebie zale積e; 瞠 prawa cz這wieka le膨 na sercu wszystkim tym, do kt鏎ych odwo逝je si Organizacja Narod闚 Zjednoczonych, w imi pokoju i wsp鏊nego rozwoju. Prawa cz這wieka czyni nas lud幟i. To na ich podstawie budujemy 鈍i徠yni ludzkiej godno軼i.

Artyku 1 Powszechnej Deklaracji Praw Cz這wieka g這si, 瞠 "Wszystkie istoty ludzkie zosta造 zrodzone wolne i r闚ne w swojej godno軼i i prawach".

Zosta造 obdarzone rozumem i sumieniem i powinny dzia豉 w imi braterstwa.

Prawa cz這wieka s tym, czego rozum 膨da i co sumienie nakazuje. One okre郵aj nas, a my decydujemy o nich.

Prawa cz這wieka to prawa, kt鏎e przynale膨 do ka盥ej osoby, ka盥ej istoty ludzkiej. Wszyscy jeste鄉y lud幟i; wszyscy zas逝gujemy na prawa cz這wieka. Jedno nie mo瞠 istnie bez drugiego.

Czy mo積a zaprzeczy, 瞠 wszyscy cierpimy z powodu przemocy? Czy mo積a zaprzeczy, 瞠 wszyscy chcemy 篡 wolni od strachu, prze郵adowa i dyskryminacji? Czy mo積a zaprzeczy, 瞠 wszyscy chcemy wyra瘸 siebie bez ogranicze i realizowa nasze cele?

Czy kiedykolwiek s造szeli軼ie kogo, kto przemawia豚y w imi wolno軼i 膨daj帷 jej zaniechania? Czy kiedykolwiek s造szeli軼ie, aby niewolnik opowiada si za niewolnictwem? Czy kiedykolwiek s造szeli軼ie g這s ofiary opowiadaj帷y si za katem? Czy kiedykolwiek s造szeli軼ie wo豉nie o nietolerancj?

Brak tolerancji i nieprzestrzeganie praw cz這wieka s nie tylko zaprzeczeniem godno軼i ludzkiej. S te 廝鏚貫m cierpienia i nienawi軼i, powoduj polityczn przemoc i hamuj rozw鎩 ekonomiczny.

Taka jest tre嗆 nauki, kt鏎 powinni鄉y wynie嗆 z krwawej historii obecnego stulecia.

Kiedy m闚imy o prawie do 篡cia, do rozwoju, do w豉snego zdania, do zr騜nicowania - m闚imy o tolerancji. Je郵i b璠ziemy szerzy tolerancj, broni jej i piel璕nowa j - b璠ziemy wolni. Bez niej, nie osi庵niemy niczego.

Jak powiedzia kiedy pewien m璠rzec: "Wiara rodzi szacunek, fanatyzm wywo逝je nienawi嗆".

Prawa cz這wieka s wyrazem tradycji tolerancji, obecnych we wszystkich kulturach, stoj u podstaw pokoju i rozwoju. Prawa cz這wieka, rozumiane w豉軼iwie i sprawiedliwie interpretowane, nie s obce 瘸dnej kulturze, przynale膨 wszystkich narodom.

Uniwersalno嗆 praw cz這wieka decyduje o ich sile, daje im moc przekraczania wszystkich granic, pokonywania wszelkich barier i zwalczania r騜nych form przemocy.

Prawa cz這wieka s uniwersalne nie tylko ze wzgl璠u na to, 瞠 ich korzenie istniej we wszystkich kulturach i tradycjach. Ich aktualna uniwersalno嗆 jest poparta akceptacj 185 Cz這nk闚 Organizacji Narod闚 Zjednoczonych.

Deklaracja jest rezultatem rozm闚 pomi璠zy przedstawicielami grup naukowc闚, z kt鏎ych wi瘯szo嗆 pochodzi豉 z kraj闚 spoza Europy Zachodniej.

Wnie郵i oni do tego historycznego przedsi瞝zi璚ia do鈍iadczenia p造n帷e z ostatniej wojny 鈍iatowej i staro篡tnych nauk o powszechnym pokoju. Zasady uj皻e w Powszechnej Deklaracji Praw Cz這wieka s g喚boko zakorzenione w historii rodzaju ludzkiego. Mo積a je znale潭 w naukach wszystkich tradycji kulturowych i religijnych.

Imam Ali, czwarty kalif po Proroku Mahomecie, naucza w豉dc Egiptu, aby ten rz康zi swoimi poddanymi z mi這sierdziem i tolerancj: "... Pozw鏊, aby prawe w豉danie sta這 si twoim najwi瘯szym skarbem... Nape軟ij swoje serce mi這sierdziem, mi這軼i i dobroci wobec wszystkich twoich poddanych. Nie b康 wobec nich nienasyconym zwierz璚iem, nie traktuj ich jak 豉twej zdobyczy, albowiem s oni twoimi bra熤i w wierze i r闚nymi twojemu rodzajowi".

Sa'adi, wielki perski trzynastowieczny poeta, tak瞠 g這si ide tolerancji i r闚no軼i mi璠zy wszystkimi lud幟i i narodami: "Dzieci Adama s cz這nkami jednego cia豉, a ich stworzenie pochodzi z jednego. Kiedy 鈍iat krzywdzi jedno, inni nie zaznaj spokoju. Ci, kt鏎zy nie cierpi z innymi, nie zas逝guj, by nazywa ich lud幟i".

Prawie 2000 lat wcze郾iej, Konfucjusz m闚i o godno軼i jednostki i o tolerancji Pa雟twa wobec wolno軼i s這wa wszystkich jego obywateli: "Kiedy w Pa雟twie rz康zi dobro, m闚 鄉ia這 i dzia豉j 鄉ia這, kiedy Pa雟two zbacza ze swej drogi - dzia豉j 鄉ia這, lecz m闚 ostro積ie".

Bliski naszym czasom Thomas Jefferson, stworzy podwaliny dla praw cz這wieka formu逝j帷 powszechne prawo do wolno軼i i godno軼i w Ameryka雟kiej Deklaracji Niepodleg這軼i z 1776 roku. Napisa: "Zachowujemy te prawdy, aby wiedzie, 瞠 wszyscy ludzie s r闚ni, 瞠 zostali obdarzeni przez swego Stw鏎c pewnymi niezbywalnymi prawami, w鈔鏚 kt鏎ych jest prawo do 篡cia, wolno軼i i szcz窷cia".

Przytoczy貫m te przyk豉dy, pochodz帷e z r騜nych wiek闚 i stron 鈍iata, poniewa daj one 鈍iadectwo wiecznej i g喚boko zakorzenionej prawdzie o ludzko軼i.

Tolerancja i wsp馧czucie by造 zawsze i we wszystkich kulturach wytycznymi dla w豉dzy i zachowania ludzkiego. Dzi, okre郵amy te warto軼i mianem praw cz這wieka.

Obserwowane w ci庵u ostatnich 50 lat wzmo穎ne poparcie dla Deklaracji Praw Cz這wieka da這 jej nowe 篡cie i potwierdzi這 jej uniwersalno嗆. Podstawowe zasady Deklaracji zosta造 w陰czone w kodeks prawny kraj闚 o r騜nych tradycjach kulturowych.

Nie ma jednego modelu demokracji, nie ma jednego wzorca praw cz這wieka, czy wyrazu kulturowego, kt鏎y niepodzielnie obowi您ywa豚y na ca造m 鈍iecie. Ale na ca造m 鈍iecie musi obowi您ywa demokracja, ca造 鈍iat musi przestrzega praw cz這wieka i wolno軼i wyrazu kulturowego.

Pozostaje nam wierzy, 瞠 ludzka pomys這wo嗆 sprawi, i ka盥e spo貫cze雟two, w ramach swojej tradycji i historii, b璠zie przestrzega這 i promowa這 te warto軼i. Jestem o tym g喚boko przekonany.

Dlatego te m闚i w Afryce o prawach cz這wieka jako o "Prawach Afryki", m闚i o nich jako o prawach, kt鏎e musz by wyra瘸ne w j瞛yku ludzi, kt鏎ych chroni. To daje mi pewno嗆, 瞠 pewnego dnia, te prawa zwyci篹.

安iatowa Deklaracja Praw Cz這wieka, abstrahuj帷 od idei jej ujednolicania, jest podstawowym warunkiem wsp馧istnienia r騜nic mi璠zy nacjami. W tym le篡 jej wielka si豉. To jest jej wieczna warto嗆.

Powszechna Deklaracja Praw Cz這wieka odzwierciedla globalny pluralizm i zr騜nicowanie. Jest warunkiem rozpocz璚ia nowej ery, w kt鏎ej porozumienie i wsp馧praca mi璠zy Pa雟twami i narodami b璠 mia造 decyduj帷y wp造w na ich powodzenie i przetrwanie.

Walka o powszechne prawa cz這wieka zawsze i wsz璠zie by豉 walk przeciwko wszelkim formom tyranii i niesprawiedliwo軼i; przeciwko niewolnictwu, kolonializmowi, apartheidowi. Dzi tak瞠 o to walczymy, nie chcemy niczego wi璚ej.

W ka盥ej cz窷ci 鈍iata Organizacja Narod闚 Zjednoczonych czuwa nad zapewnieniem podstawowych potrzeb 篡ciowych obywatelom 鈍iata, takich jak 篡cie w pokoju, prawo do rozwoju, przebywanie w bezpiecznym 鈔odowisku, dost瘼 do 篡wno軼i, odpowiednie warunki mieszkaniowe i prawo do zwi瘯szania szans.

Chcemy zapewni ludziom te dobra nie dlatego, 瞠 wierzymy, i wszyscy ludzie s tacy sami, ale dlatego, 瞠 wiemy, 瞠 wszyscy ludzie potrzebuj po篡wienia, wolno軼i, stabilnej przysz這軼i. Takie s prawa cz這wieka. Historia praw cz這wieka jest histori Organizacji Narod闚 Zjednoczonych. Zasady i regu造 zawarte w Powszechnej Deklaracji Praw Cz這wieka determinuj ka盥e dzia豉nie ONZ.

Inspiruj nas do wyt篹onej pracy. Pozwalaj nam wierzy, 瞠 nasze dzia豉nia s sprawiedliwe i 瞠 stanowi miar cz這wiecze雟twa.

Pierwsza 鈍iatowa Konferencja Organizacji Narod闚 Zjednoczonych odby豉 si 30 lat temu w豉郾ie tu, w Teheranie. W豉郾ie na tej Konferencji ustalono podwaliny Powszechnej Deklaracji Praw Cz這wieka , wyznaczono te priorytety, kt鏎ych przestrzegamy do dzi.

To w豉郾ie wtedy da造 si s造sze g這sy przemawiaj帷e za zlikwidowaniem dyskryminacji wobec kobiet. Podkre郵ono niepodwa瘸lno嗆 wszystkich praw cz這wieka i fundamentalnych swob鏚. To wtedy dowiedziono, 瞠 pe軟a realizacja obywatelskich i politycznych praw nie b璠zie mo磧iwa bez jednoczesnego przestrzegania praw ekonomicznych, spo貫cznych i kulturowych.

Dzia豉nia Organizacji Narod闚 Zjednoczonych na rzecz pokoju i rozwoju ludzko軼i, pozwoli造 umie軼i prawa cz這wieka na pierwszym planie.

Odnosi si to do wszystkich praw cz這wieka, pocz患szy od przywilej闚 obywatelskich i politycznych, a sko鎍zywszy na prawach spo貫cznych i ekonomicznych. Prawo do rozwoju jest powszechne i niezbywalne, nie mo瞠 istnie bez innych praw. Jest miar szacunku dla wszystkich pozosta造ch praw cz這wieka.

Nie mo積a tych praw realizowa oddzielnie, nie mo積a ignorowa jednych, a skupia si na innych. Tylko ich ca這軼iowe zastosowanie daje gwarancj powszechnego przyj璚ia. Nie mo積a przyj望 praw cz這wieka wybi鏎czo, ani w spos鏏 wzgl璠ny, nie mog by one wykorzystywane jako narz璠zie kary.

Wszechmocn si陰 praw cz這wieka jest ich czysto嗆.

Jak sugeruj niekt鏎zy, obecne stulecie jest najokrutniejsz epok w historii ludzko軼i, sprawmy, aby by這 to tak瞠 stulecie nadziei. W kolejne tysi帷lecie wchodzimy prze鈍iadczeni o tym, 瞠 najwa積iejsze jest zapewnienie godno軼i ka盥ej istocie ludzkiej.

Dzi 鈍i皻ujemy rocznic zapisania woli ca貫go 鈍iata; wpisania godno軼i ludzkiej w kanon warto軼i dla nas najistotniejszych.

安i皻ujemy zwyci瘰two tolerancji, odmienno軼i i pluralizmu. Powszechna Deklaracja Praw Cz這wieka jest bastionem przeciwko wszystkim systemom i ideologiom kwestionuj帷ym nasz odmienno嗆 i nasze cz這wiecze雟two. Odmienno嗆 na r闚ni z godno軼i jest podstawowym warunkiem prawid這wego rozwoju ludzko軼i.

Moi drodzy m這dzi przyjaciele, tutaj, w tej sali i wsz璠zie na 鈍iecie, Idea造 praw cz這wieka to idea造 nadziei i cz這wiecze雟twa. Wasz idealizm wyzwala wiar w nasz wsp鏊n przysz這嗆, wyzwala tak瞠 d捫enie do tego, aby uczyni j bardziej sprawiedliw i mi這siern ni kiedykolwiek przedtem.

To do Was nale篡 wype軟ianie tych praw, teraz i zawsze.

Prawa cz這wieka s Waszymi prawami. Skorzystajcie z nich. Bro鎍ie ich. Upowszechniajcie je. Zrozumcie je i nalegajcie na ich przestrzeganie. Piel璕nujcie je i wzbogacajcie.

S one wyrazem najwy窺zych d捫e ludzko軼i. Odzwierciedlaj to, co w nas najlepsze. Powo豉jcie je do 篡cia.

Kofi Annan

Powszechna Deklaracja Praw Cz這wieka




Dokument opracowany przez O鈔odek Informacji ONZ w Warszawie
na podstawie materia堯w ONZ, czerwiec 2003 r.
Aktualizacja stycze 2013r.
Specjalne podzi瘯owania dla
Helsi雟kiej Fundacji Praw Cz這wieka za wk豉d merytoryczny.

Konwencje traktatowe oraz dokument "Wzorcowe Regu造 Minimum Post瘼owania z Wi篥niami" (Nowy Jork, 1984 r.) pochodz ze strony internetowej Helsi雟kiej Fundacji Praw Cz這wieka w Warszawie.
O鈔odek Informacji ONZ dzi瘯uje za udost瘼nienie dokument闚.
O鈔odek Informacji ONZ w Warszawie     tel. (+4822) 825 57 84,   e-mail: unic.poland@unic.org