Sześćdziesiąt sposobów poprzez które ONZ zmienia świat

Organizacja Narodów Zjednoczonych została powołana, w następstwie okrutnej wojny, z zadaniem ustabilizowania stosunków międzynarodowych oraz stworzenia bardziej solidnych podstaw dla utrzymania pokoju.

W obliczu zagrożeń wojną nuklearną i, jak się zdawało, niekończących się konfliktów w różnych regionach świata, utrzymanie pokoju stało się nadrzędnym zadaniem ONZ, a działania sił pokojowych, żołnierzy w błękitnych hełmach, okazały się jedną z najbardziej widocznych form funkcjonowania tej organizacji.

Jednak Organizacja Narodów Zjednoczonych to znacznie więcej niż działania na rzecz pokoju czy forum służące rozwiązywaniu konfliktów. Organizacja Narodów Zjednoczonych wraz z agendami podejmuje szeroko zakrojone działania ukierunkowane na poprawę warunków życia ludzi na całym świecie. Często pozostają one niedostrzeżone przez świat.

Utrzymanie przy życiu dzieci i ich rozwój. Ochrona środowiska. Prawa człowieka. Zdrowie i naukowe badania medyczne. Zmniejszanie ubóstwa i rozwój gospodarczy. Rozwój rolnictwa i rybołówstwa. Edukacja. Podnoszenie statusu kobiet. Pomoc w sytuacjach kryzysowych i w obliczu klęsk żywiołowych. Transport lotniczy i morski. Pokojowe wykorzystanie energii atomowej. Prawa związkowe i prawa robotników. To tylko niektóre zagadnienia, którymi zajmuje się ONZ.

Poniżej przedstawiamy wycinek tego, co Organizacja Narodów Zjednoczonych wraz z tworzącymi ją agendami osiągnęły od roku 1945, czyli od czasu jej powstania.

1. Działania na rzecz rozwoju

Organizacja Narodów Zjednoczonych skierowała swoją uwagę i środki na działania mające na celu poprawę warunków życia, podnoszenie umiejętności i potencjału ludzkiego na całym świecie. Od roku 2000 prace te postępują zgodnie z kierunkami wyznaczonymi w Milenijnych Celach Rozwoju (Millennium Development Goals –MDG). Roczne wydatki zaplanowane w systemie NZ na działania rozwojowe, z wyłączeniem budżetów międzynarodowych instytucji finansowych, wynoszą ponad 10 miliardów dolarów. Na przykład, Program NZ ds. Rozwoju działający w 166 krajach, przewodzi pracom ONZ w zakresie eliminacji skrajnego ubóstwa i promowania dobrego zarządzania w krajach rozwijających się. UNICEF działa w 157 krajach, a wydatki tej organizacji przekraczające 1,2 miliarda dolarów rocznie przeznaczane są przede wszystkim na profilaktykę wśród dzieci, szczepienia, zwalczanie HIV/AIDS i kształcenie dziewcząt. UNCTAD z kolei pomaga krajom wykorzystać w największym stopniu ich potencjał handlowy na rzecz rozwoju. Ponadto, Bank Światowy udziela krajom rozwijającym się pożyczek i grantów na łączną sumę około 18 – 20 miliardów dolarów rocznie, a od roku 1947 udzielił wsparcia ponad 9500 projektom rozwojowym. W zasadzie wszystkie fundusze przeznaczane na pomoc w zakresie rozwoju to środki przekazywane na ten cel przez poszczególne kraje.

2. Działania na rzecz demokracji

ONZ przyczynia się do szerzenia i wzmacniania instytucji i praktyk demokratycznych na całym świecie. Dzięki działaniom tej Organizacji mieszkańcy wielu krajów zyskali szansę uczestnictwa w wolnych i uczciwych wyborach, w takich krajach jak Kambodża, Namibia, Salwador, Erytrea, Mozambik, Nikaragua, Republika Południowej Afryki, Kosowo i Timor Wschodni. ONZ doradzała i pomagała w przeprowadzaniu wyborów w ponad 90 krajach, monitorowała również ich wyniki, często w decydujących dla tych krajów momentach historii. Tak było na przykład w Afganistanie, Iraku czy Burundi.

3. Działania na rzecz praw człowieka

Od czasu przyjęcia przez Zgromadzenie Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka w 1948 roku, Organizacja Narodów Zjednoczonych przyczyniła się do zawarcia kilkudziesięciu wszechstronnych porozumień dotyczących praw politycznych, obywatelskich, ekonomicznych, społecznych i kulturowych. Angażując się w rozpatrywanie indywidualnych skarg, organom ONZ działającym na rzecz praw człowieka udało się zwrócić uwagę całego świata na przypadki stosowania tortur czy zaginionych i arbitralnie przetrzymywanych osób. Organa te wywierały międzynarodową presję na Rządy w celu podjęcia działań w zakresie ochrony praw człowieka.

4. Utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa

Do roku 2005 Organizacja Narodów Zjednoczonych wysłała łącznie 60 misji pokojowych i obserwacyjnych w najbardziej zapalne punkty świata. Ustabilizowanie sytuacji umożliwiło podjęcie negocjacji oraz dalszy proces pokojowy. Tym samym, ONZ uratowała życie milionom osób, które w innym przypadku stałyby się cywilnymi ofiarami działań wojennych. Obecnie na całym świecie prowadzonych jest 16 misji pokojowych.

5. Tworzenie pokoju

Od roku 1945 ONZ uczestniczyła w ponad 170 negocjacjach pokojowych, które doprowadziły do zakończenia konfliktów regionalnych. Przykładem może być wojna miedzy Irakiem i Iranem, wycofanie wojsk sowieckich z Afganistanu oraz zakończenie wojen domowych w Salwadorze i Gwatemali. ONZ stosuje cichą dyplomację, by zapobiec nadchodzącym wojnom.

6. Ochrona środowiska

Organizacja Narodów Zjednoczonych prowadzi działania zmierzające do poprawy ochrony środowiska na świecie. Jako międzynarodowe forum tworzenia konsensusu i negocjowania porozumień, ONZ podejmuje takie globalne problemy jak zmiany klimatyczne, kurczenie się warstwy ozonowej, odpady toksyczne, niszczenie lasów i gatunków oraz zanieczyszczenie wody i powietrza. Dopóty, dopóki problemy te nie zostaną rozwiązane, trwały rozwój gospodarek nie będzie możliwy. Tym bardziej, że działania szkodliwe dla środowiska prowadzą do zubożenia naturalnego „kapitału”, stanowiącego podstawę konieczną do rozwoju i przetrwania ludzkości.

7. Zapobieganie rozprzestrzenianiu się broni jądrowej

Organizacja Narodów Zjednoczonych poprzez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej (International Atomic Energy Agency – IAEA) dba o to, aby kraje stosujące technologie nuklearne nie prowadziły potajemnych badań nad stworzeniem broni jądrowej. Agencja monitoruje setki obiektów jądrowych w ponad 70 krajach. Do dziś 152 państwa zawarły z IAEA 237 porozumień w sprawie bezpieczeństwa atomowego.

8. Wspieranie samostanowienia i niepodległości państw

Kiedy w roku 1945 powołano do życia ONZ, 750 milionów ludzi – czyli prawie jedna trzecia ludności świata – żyła na terytoriach zależnych od władz kolonialnych. Organizacja Narodów Zjednoczonych odegrała ogromną rolę, przyczyniając się do uzyskania niepodległości ponad 80 krajów, które obecnie są suwerenne.

9. Ściganie przestępców wojennych

Trybunały ONZ powołane do spraw byłej Jugosławii i Rwandy skazały przestępców wojennych i doprowadziły do ich aresztowania, stworzyły niezmiernie ważne prawo precedensowe dotyczące ludobójstwa i praw człowieka oraz zapewniły takie działanie wymiaru sprawiedliwości, które zyskało uznanie społeczności zamieszkałych w tych regionach.

10. Zakończenie okresu apartheidu w Republice Południowej Afryki

Organizacja Narodów Zjednoczonych przyczyniła się do obalenia systemu apartheidu poprzez zastosowanie różnorodnych środków, począwszy od ogłoszenia embarga na broń do zawarcia konwencji przeciwko segregacji rasowej w trakcie imprez sportowych. W 1994 roku odbyły się wybory, w których uczestniczyli na równych prawach wszyscy obywatele Republiki Południowej Afryki. Doprowadziło to do powstania rządu złożonego z przedstawicieli różnych ras.

11. Wzmacnianie prawa międzynarodowego

Starania Organizacji Narodów Zjednoczonych doprowadziły do uchwalenia ponad 500 traktatów wielostronnych dotyczących praw człowieka, terroryzmu, przestępczości międzynarodowej, uchodźców, rozbrojenia, obrotu towarowego i wykorzystania oceanów.

12. Zapewnienie pomocy humanitarnej uchodźcom

Od roku 1951 ponad 50 milionów uchodźców uciekających przed wojną, głodem lub prześladowaniem otrzymało pomoc Wysokiego Komisarza NZ ds. Uchodźców. Te nieustające działania są prowadzone przy współudziale innych agend ONZ. ONZ opracowuje długofalowe czy też "trwałe" rozwiązania, które ułatwią uchodźcom powrót do ojczyzny, pomogą im osiedlić się w kraju udzielającego im schronienia lub w innym kraju. Ponad 19 milionów osób to uchodźcy, osoby ubiegające się o azyl i przesiedleńcy wewnętrzni (Internally Displaced Persons – IDPs), w większości kobiety i dzieci. ONZ przekazuje im żywność, udziela schronienia, opieki medycznej, pomocy w nauce i repatriacji.

13. Zwalczanie głodu i ubóstwa na obszarach wiejskich w krajach rozwijających się

Międzynarodowy Fundusz Rozwoju Rolnictwa (International Fund for Agricultural Development – IFAD) stworzył system udzielania pomocy finansowej w formie kredytów, często niewielkiej, który umożliwia osobom biednym zamieszkującym obszary wiejskie wyjść z ubóstwa. Od czasu rozpoczęcia swojej działalności w roku 1978, IFAD zainwestował ponad 8,5 miliarda dolarów, otworzył 676 projektów i programów, z których skorzystało ponad 250 milionów osób. Wszystkie fundusze, jakimi dysponuje IFAD pochodzą z dobrowolnych darowizn państw.

14. Pomoc dla uchodźców z Palestyny

W miarę jak społeczność globalna podejmuje wysiłki na rzecz osiągnięcia trwałego pokoju pomiędzy Izraelczykami a Palestyńczykami, Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Pomocy Uchodźcom Palestyńskim na Bliskim Wschodzie (UNRWA), której zadaniem jest udzielanie pomocy i wspomaganie rozwoju ludzkiego, pomogła już czterem pokoleniom uchodźców palestyńskich w zakresie szkolnictwa, opieki zdrowotnej, pomocy socjalnej, mikro-finansowania i pomocy w nagłych wypadkach. Na Bliskim Wschodzie w UNRWA zarejestrowanych jest ponad 4 miliony uchodźców.

15. Działania na rzecz rozwoju Afryki

Afryka nadal pozostaje w centrum zainteresowania Organizacji Narodów Zjednoczonych. W roku 1986 ONZ zwołała specjalną sesję, aby uzyskać międzynarodowe wsparcie dla odbudowy i rozwoju gospodarczego Afryki. W roku 2001 afrykańscy szefowie państw przyjęli własny plan rozwoju kontynentu pod nazwą Nowe Partnerstwo dla Rozwoju Afryki. W 2002 roku Zgromadzenie Ogólne przyjęło dokument jako główny plan działań związany z udzielaniem międzynarodowego wsparcia Afryce. ONZ przeznacza na rozwój tego kontynentu najwięcej środków finansowych (33%). Każda z agend ONZ posiada własne programy specjalne, przeznaczone dla Afryki.

16. Promowanie równego statusu kobiet i mężczyzn

Organizacja Narodów Zjednoczonych podejmuje działania służące promowaniu równości i podnoszeniu statusu kobiet. Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Kobiet (UNIFEM) wraz z Międzynarodowym Instytutem Kształcenia i Badań nad Postępem Kobiet (INSTRAW) przyczyniły się do poprawy jakości życia kobiet i promowania ich praw w ponad 100 krajach. INSTRAW zajmuje się przeprowadzaniem badań i szkoleń, natomiast UNIFEM wspiera projekty mające na celu eliminację przemocy wobec kobiet, powstrzymanie rozprzestrzeniania się HIV/AIDS i promowanie bezpieczeństwa ekonomicznego kobiet – na przykład poprzez ułatwienie dostępu kobiet do rynku pracy oraz wzmacnianie ich praw do posiadania ziemi i dziedziczenia. Wszystkie agendy ONZ mają obowiązek uwzględniać potrzeby kobiet w swojej działalności.

17. Promowanie praw kobiet

Jednym z długofalowych celów, jakie podjęła Organizacja Narodów Zjednoczonych, jest poprawa życia kobiet i ich uwłasnowolnienie, tak aby mogły w większym stopniu decydować o swoim życiu. ONZ zorganizowała pierwszą Światową Konferencję w sprawie Kobiet (Meksyk, 1975), która wraz z innymi konferencjami, jakie odbyły się w trakcie Międzynarodowej Dekady Na Rzecz Kobiet pod patronatem ONZ, przyczyniły się do opracowania programu promowania praw kobiet. Konwencja ONZ z roku 1979 w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, ratyfikowana przez 180 państw, pomogła w promowaniu praw kobiet na całym świecie.

18. Zapewnienie bezpiecznej wody pitnej

W trakcie pierwszej dekady ONZ na rzecz wody (1981-1990) ponad miliard osób po raz pierwszy w swoim życiu uzyskało dostęp do czystej wody pitnej. Dodatkowo 1,1 miliarda ludzi uzyskało dostęp do czystej wody pitnej w latach od 1990 do 2002. Rok 2003, ogłoszony Międzynarodowym Rokiem Słodkiej Wody, przyczynił się do podniesienia świadomości na temat znaczenia i ochrony tego tak cennego zasobu. Druga międzynarodowa dekada na rzecz wody (2005-2015) stawia sobie za cel zmniejszenie o połowę liczby osób, które nie mają dostępu do czystej wody pitnej.

19. Wyeliminowanie choroby polio

Poliomyelitis udało się wyeliminować ze wszystkich krajów poza sześcioma – Afganistanem, Egiptem, Indiami, Nigerią i Pakistanem. Było to możliwe w wyniku podjęcia Globalnej Inicjatywy Eliminacji Polio, największemu jak do tej pory międzynarodowemu zorganizowanemu działaniu w zakresie zdrowia publicznego. Dzięki tej Inicjatywie, na czele której stała Światowa Organizacja Zdrowia, UNICEF, Rotary International oraz amerykańskie Ośrodki Kontroli i Zapobiegania Chorobom, prawie pięć milionów dzieci, które bez tej pomocy byłyby sparaliżowane, chodzi o własnych siłach. Choroba, która kiedyś atakowała dzieci w 125 krajach na całym świecie jest obecnie prawie całkowicie wykorzeniona.

20. Reagowanie na zagrożenie HIV/AIDS

Sojusz Agend Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. HIV/AIDS (UNAIDS) koordynuje globalne działania mające na celu walkę z epidemią, która dotknęła prawie 40 milionów ludzi. Działaniami objętych jest ponad 130 krajów. Mają one na celu zapewnienie powszechnego dostępu do profilaktyki HIV i usług zdrowotnych, ograniczenie zachorowalności na AIDS poszczególnych osób jak i całych społeczeństw oraz złagodzenie skutków tej epidemii. UNAIDS skupia 10 organizacji ONZ, które wspólnie realizują i finansują jej cele.

21. Eliminacja ospy wietrznej

Trzynaście lat pracy Światowej Organizacji Zdrowia nad ospą wietrzną zaowocowało całkowitym jej wyeliminowaniem z naszej planety w 1980 r. Pozwoliło to zaoszczędzić około 1 miliarda dolarów rocznie na szczepionkach i monitoringu, prawie trzykrotnie tyle ile wyniósł koszt eliminacji tej plagi.

22. Walka z chorobami pasożytniczymi

Program Światowej Organizacji Zdrowia realizowany w 11 krajach Afryki Zachodniej praktycznie wykorzenił ślepotę rzeczną (onchocerciasis), co pozwoliło zapobiec ciemnocie u 11 milionów dzieci i udostępniło 25 milionów hektarów żyznej ziemi pod uprawy. Wysiłki podejmowane przez agendy ONZ w Afryce Północnej w roku 1991 doprowadziły do eliminacji budzącej strach robaczycy, pasożyta żywiącego się mięsem ludzkim i zwierzęcym. Z kolei inne programy uratowały wiele osób przed zakażeniem nicieniem gwinejskim i innymi chorobami tropikalnymi.

23. Powstrzymanie rozprzestrzeniania się epidemii

Światowa Organizacja Zdrowia pomogła położyć kres rozprzestrzenianiu się zespołu ostrej ciężkiej niewydolności oddechowej (SARS), co zapobiegło śmierci dziesiątek tysięcy ludzi. WHO ogłosiła globalny alarm i w marcu 2003 roku wydała poradnik dla podróżujących, w wyniku czego prawie wszystkie kraje, w których wystąpiły przypadki zachorowań na SARS skutecznie zapobiegły dalszemu przenoszeniu choroby lub utrzymały liczbę nowych przypadków na bardzo niskim poziomie. Co roku WHO bada od 200 do 250 przypadków wybuchu chorób. Przeciętnie w 5 do 15 takich przypadków rocznie konieczne jest międzynarodowe działanie na szerszą skalę.

24. Naleganie na powszechne stosowanie szczepień ochronnych

Szczepienia ochronne uratowały życie ponad 20 milionów ludzi w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci. W wyniku działań podejmowanych przez UNICEF i Światową Organizację Zdrowia, wskaźnik zaszczepień przeciw sześciu najpoważniejszym chorobom (polio, tężec, odra, krztusiec, błonica i gruźlica) wzrósł od poniżej 5% na początku lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku do około 76% obecnie. W latach 1999-2005 umieralność na odrę spadła o około 50%. Szczepienia przeciwko tężcowi uratowały setki tysięcy matek i noworodków, a 104 kraje rozwijające się całkowicie wyeliminowały tę chorobę.

25. Zmniejszanie śmiertelności wśród dzieci

Na początku lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku, jedno dziecko na pięć umierało przed osiągnięciem piątego roku życia. Wprowadzenie prostej, taniej i skutecznej metody leczenia odwodnienia (terapia ponownego nawodnienia doustnego), zapewnienie czystej wody i warunków sanitarno-higienicznych oraz podjęcie innych działań z zakresu zdrowia i żywienia, realizowanych przez agendy ONZ sprawiło, że do roku 2002 wskaźniki śmiertelności wśród dzieci w krajach rozwijających się spadły do poniżej 1 na 12. Bieżący cel to zmniejszenie do roku 2015 o dwie trzecie wskaźnika śmiertelności wśród dzieci poniżej piątego roku życia odnotowanego w roku 1990.

26. Tworzenie podstaw do działalności gospodarczej

ONZ sprzyja biznesowi. Na potrzeby globalnej gospodarki Organizacja wniosła wkład w rozwój "infrastruktury miękkiej", przyczyniła się do przyjęcia powszechnych standardów technicznych w takich dziedzinach jak: statystyka, prawo handlowe, procedury celne, prawo własności intelektualnej, lotnictwo, transport morski i telekomunikacja. Ułatwiają one działalność gospodarczą i obniżają koszty transakcyjne. ONZ położyła podwaliny pod inwestycje w gospodarkach krajów rozwijających się poprzez wspieranie stabilizacji politycznej, zasad dobrego rządzenia, zwalczanie korupcji i zachęcanie do przyjmowania zdrowych zasad ekonomicznych i ustawodawstwa, które sprzyjają działalności gospodarczej.

27. Wsparcie dla przemysłu w krajach rozwijających się

Poprzez działania podejmowane przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju Przemysłowego (UNIDO) Organizacja Narodów Zjednoczonych niejednokrotnie pełniła rolę "swata" w relacjach Północ-Południe i Południe-Południe, umożliwiając nawiązanie współpracy w zakresie przemysłu, promując przedsiębiorczość, inwestycje, transfer technologii oraz efektywny i zrównoważony rozwój przemysłu. ONZ pomaga krajom we właściwym zarządzaniu procesem globalizacji i w systematycznej redukcji poziomów ubóstwa.

28. Pomoc ofiarom klęsk żywiołowych

W obliczu klęsk żywiołowych i skomplikowanych sytuacji kryzysowych, ONZ koordynuje i uruchamia pomoc na rzecz poszkodowanych. We współpracy z Czerwonym Krzyżem / Czerwonym Półksiężycem oraz ważniejszymi organizacjami pomocowymi i donorami, agendy ONZ udzielają tak bardzo potrzebnej pomocy humanitarnej. Poprzez organizowane apele ONZ uzyskuje ponad 2 miliardy dolarów rocznie. Środki te przeznacza się na pomoc w sytuacjach kryzysowych.

29. Usuwanie skutków klęsk żywiołowych

W wyniku działań Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) uratowano miliony osób przed katastrofalnymi skutkami klęsk, zarówno naturalnych, jak i tych wywołanych przez działania człowieka. WMO wprowadziła system wczesnego ostrzegania. Tysiące lądowych urządzeń monitorujących i satelitów ułatwiają prognozowanie z dużą dokładnością katastrof powodowanych przez warunki pogodowe. System ten informuje również o wyciekach ropy naftowej, chemikaliów i wyciekach jądrowych. Prognozuje również występowanie długookresowych susz. Umożliwia w ten sposób efektywne planowanie dystrybucji środków żywnościowych do regionów dotkniętych suszą.

30. Pomoc dla ofiar tsunami

W ciągu 24 godzin od uderzenia tsunami na Oceanie Indyjskim 26 grudnia 2004 r., na miejsce katastrofy dotarły oenzetowskie zespoły oceniające skutki i koordynujące pomoc. ONZ podjęła natychmiastowe działania ratownicze, udzieliła pomocy osobom dotkniętym skutkami katastrofy, przekazała żywność dla ponad 1,7 miliona ludzi, zapewniła schronienie dla ponad 1,1 miliona ludzi pozbawionych domu, dostarczyła wodę pitną dla ponad 1 miliona ludzi oraz szczepienia przeciwko odrze dla ponad 1,2 miliona dzieci. Wszystkie te działania zostały przeprowadzone w ciągu 6 miesięcy od katastrofy. Dzięki szybkiej i sprawnej akcji pomocy humanitarnej nie doszło do dalszych ofiar i powstrzymano rozprzestrzenianie się chorób.

31. Ochrona warstwy ozonowej

Realizacja Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP) i działania Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) w ogromnym stopniu przyczyniły się do zwrócenia uwagi świata na problem niszczenia warstwy ozonowej wokół Ziemi. W wyniku traktatu, znanego jako Protokół Montrealski, państwa stopniowo wycofują substancje chemiczne, które powodują zmniejszanie się warstwy ozonowej, wprowadzając w ich miejsce bezpieczniejsze rozwiązania alternatywne. Dzięki tym wysiłkom miliony ludzi nie będą narażone na ryzyko raka skóry, powodowane nadmiernym jej wystawianiem na działania promieniowania ultrafioletowego.

32. Działania w sferze zmian klimatycznych

Globalny Fundusz Środowiska (GEF) finansuje projekty, których celem jest udzielanie pomocy krajom rozwijającym się w zmniejszaniu szkód spowodowanych zmianami klimatycznymi. Powołany w roku 1991 GEF jest największym źródłem finansowania działań na rzecz globalnego środowiska. Wspiera projekty ukierunkowane na zachowanie bioróżnorodności, ochronę warstwy ozonowej, oczyszczanie wód międzynarodowych, walkę z degradacją ziemi i stopniowe wycofywanie toksycznych zanieczyszczeń organicznych. Od roku 1991, GEF udzielił grantów w wysokości 5,7 miliarda dolarów, w tym ponad 6000 mniejszych grantów przyznano organizacjom pozarządowym i społecznym. Ponadto Fundusz uzyskał 18,8 miliarda dolarów od partnerów współfinansujących różne przedsięwzięcia. Rolę agend wdrażających zadania Funduszu pełnią Program NZ ds. Rozwoju (UNDP), Program NZ ds. Ochrony Środowiska (UNEP) i Bank Światowy (WB).

33. Usuwanie min lądowych

Organizacja Narodów Zjednoczonych przewodniczy ogólnoświatowej akcji usuwania min lądowych w około 30 krajach, takich jak Afganistan, Angola, Bośnia i Hercegowina, Irak, Mozambik i Sudan. Każdego roku miny zabijają i okaleczają tysiące ofiar. ONZ podejmuje również działania pomagające ludziom uchronić się przed niebezpieczeństwem, pomaga ofiarom powrócić do samodzielnego życia i wspiera kraje w niszczeniu składowanych min lądowych.

34. Zapewnienie żywności osobom najbardziej potrzebującym

Światowy Program Żywnościowy (WFP), największa światowa agencja pomocy humanitarnej, każdego roku dociera do średnio 90 milionów głodujących w 80 krajach – w tym do większości uchodźców i przesiedleńców wewnętrznych. Pomoc żywnościowa, jaką świadczy WFP, uwzględnia potrzeby dzieci i kobiet, czyli tych osób, które najczęściej cierpią głód. W ramach prowadzonego w szkołach dożywiania wydawane są bezpłatne obiady lub posiłki na wynos dla ponad 17 milionów uczniów. Koszt jednego posiłku wynosi zaledwie 19 centów amerykańskich. Możliwości logistyczne tej agendy są szerokie, od załadowania żywności na osły i jaki lub na samoloty, aż do monitorowania przewożonych ładunków siecią satelitarną. W ciągu ostatnich czterdziestu lat WFP przekazał 78,3 miliona ton pomocy żywnościowej dla prawie 1,4 miliarda ludzi w najbiedniejszych krajach świata, o łącznej wartości 33,5 miliarda dolarów.

35. Walka z głodem

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) prowadzi wieloletnie działania, których celem jest pokonanie głodu. Służąca zarówno krajom rozwiniętym jak i rozwijającym się FAO jest neutralnym forum, gdzie wszystkie uczestniczące kraje są sobie równe i wspólnie negocjują porozumienia lub ustalają kierunki polityki. FAO pomaga również krajom rozwijającym się w modernizacji i rozwoju rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa oraz zapewnieniu właściwego żywienia wszystkim potrzebującym.

36. Przeciwdziałanie nadmiernemu rybołówstwu

16% światowych zasobów rybnych jest nadmiernie wykorzystywanych, a 8% doznało znacznego zubożenia lub są w stanie odbudowy po nadmiernej eksploatacji. FAO monitoruje wielkość przetwórstwa ryb morskich i sygnalizuje możliwość wystąpienia szkód z powodu przełowienia. W celu zapobieżenia temu problemowi FAO i państwa członkowskie tej organizacji wspólnie opracowały Kodeks Odpowiedzialnego Rybołówstwa, przyjęty w 1995 r.

37. Zakaz stosowania toksycznych substancji chemicznych

Konwencja Sztokholmska w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych powstała po to, aby wyeliminować niektóre spośród najbardziej szkodliwych substancji chemicznych na świecie. Konwencja ta przyjęta w roku 2001 dotyczy 12 niebezpiecznych pestycydów i przemysłowych środków chemicznych, które zagrażają życiu ludzi, mogą doprowadzić do uszkodzenia systemu nerwowego i odpornościowego, powodować choroby nowotworowe i problemy w reprodukcji oraz niekorzystnie wpływać na rozwój dziecka. Inne konwencje ONZ i plany działania są ukierunkowane na zachowanie bioróżnorodności, podjęcie działań w zakresie zmian klimatycznych, ochronę zagrożonych gatunków, walkę z pustynnieniem, oczyszczanie mórz i ograniczenie ruchu odpadów niebezpiecznych przez granice krajów.

38. Ochrona zdrowia konsumenta

W celu zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) oraz Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), we współpracy z państwami członkowskimi, ustaliły standardy dla ponad 200 towarów żywnościowych, warunki bezpieczeństwa dla ponad 3000 pojemników do przechowywania żywności oraz regulacje dotyczące przetwarzania żywności, jej transportu i składowania. Standardy stosowania etykiet i opisu produktów powinny być czytelne dla konsumentów.

39. Walka z terroryzmem

Dzięki wysiłkom ONZ opracowano ramy prawne w kwestii zwalczania terroryzmu międzynarodowego. Pod auspicjami ONZ wypracowano 13 instrumentów prawnych o zasięgu globalnym: traktaty dotyczące zakazu przetrzymywania zakładników, porywania samolotów, terrorystycznych zamachów bombowych, finansowania działalności terrorystycznej i, wreszcie, terroryzmu nuklearnego. 63 kraje ratyfikowały wszystkie te traktaty do czerwca 2005 r. Obecnie trwają prace nad przygotowaniem bardziej wszechstronnej konwencji walki z terroryzmem. Komitet Antyterrorystyczny ONZ nadzoruje przestrzeganie przez kraje zobowiązań, jakie podjęły po atakach terrorystycznych z 11 września. Koordynuje również wspólne działania walki z terroryzmem. Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków, Środków Odurzających i Przestępczości (UNODC) i pozostałe agendy ONZ służyły pomocą ponad 100 krajom, podejmującym działania wzmacniające ich zdolność do walki z terroryzmem.

40. Promowanie zdrowia reprodukcyjnego i poprawy zdrowia matek

Realizując zasadę, że każdy człowiek ma prawo decydować o tym, kiedy i ile chce mieć dzieci, Fundusz Ludnościowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNFPA), poprzez programy planowania rodziny, pomaga ludziom w podejmowaniu świadomych wyborów, a rodzinom, zwłaszcza kobietom, umożliwia podejmowanie decyzji dotyczących własnego życia. W wyniku tych działań kobiety w krajach rozwijających się mają mniej dzieci. Średnia liczba dzieci przypadająca na jedną kobietę zmniejszyła się z sześciu w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku do trzech obecnie. Wpływa to na spowolnienie przyrostu ludności na świecie. Kiedy w roku 1969 UNFPA rozpoczął działalność, mniej niż 20% par planowało ilość dzieci w rodzinie, obecnie wskaźnik ten wynosi około 61%. Wraz z kilkoma innymi organizacjami partnerskimi UNFPA ułatwia dostęp do wykwalifikowanej pomocy położniczej, opieki położniczej w nagłych wypadkach oraz promuje wszechstronne programy planowania rodziny w celu zmniejszenia śmiertelności okołoporodowej matek.

41. Rozstrzyganie sporów międzynarodowych

Wydane przez Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości orzeczenia i opinie doradcze pozwoliły rozwiązać spory międzynarodowe dotyczące, między innymi, kwestii terytorialnych, stosunków dyplomatycznych, zakładników, prawa do azylu i praw ekonomicznych

42. Ulepszanie globalnych stosunków handlowych

Konferencja Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) pomaga krajom rozwijającym się w negocjowaniu umów handlowych i uzyskiwaniu preferencyjnych dla nich warunków eksportu. UNCTAD bierze udział w negocjowaniu międzynarodowych umów towarowych w celu wprowadzenia uczciwych cen dla krajów rozwijających się i poprawy efektywności infrastruktury handlu. Pomaga poszerzać zakres produkcji tych krajów oraz włączać kraje rozwijające się do gospodarki globalnej.

43. Promowanie reform ekonomicznych

Bank Światowy wraz z Międzynarodowym Funduszem Walutowym pomaga wielu krajom usprawnić zarządzanie ich gospodarkami, udziela doraźnej pomocy finansowej umożliwiającej krajom złagodzenie trudności w bilansie płatniczym i oferuje szkolenia dla urzędników sektora finansów publicznych.

44. Promowanie stabilności i ochrona mórz i oceanów

ONZ zainicjowała obejmujące wiele krajów działania, których celem jest uregulowanie sposobów korzystania z oceanów w ramach jednej konwencji. Konwencja Narodów Zjednoczonych o Prawie Morza z roku 1982, która została zaakceptowana przez prawie wszystkie kraje, po raz pierwszy stworzyła wszechstronne ramy prawne, obejmujące wszelkie działania wykonywane na powierzchni lub pod powierzchnią oceanów. Konwencja określa zasady ustanawiania stref morskich, ustalania jurysdykcji kraju w sprawach morza, żeglugi na otwartym morzu, prawa i obowiązki państw nadmorskich i innych, zobowiązanie do ochrony i zachowania naturalnego środowiska morskiego, współpracę w dziedzinie morskich badań naukowych oraz ochronę i zrównoważone wykorzystanie żywych zasobów mórz.

45. Poprawa warunków podróży lotniczych i morskich

Wprowadzenie standardów bezpiecznej podróży morskiej i lotniczej jest zasługą agend ONZ. Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego (ICAO) ma swój udział w zwiększeniu bezpieczeństwa podróży lotniczych. W 1947 roku spośród 9 milionów osób podróżujących samolotami, 590 zginęło w katastrofach lotniczych; w roku 2004 z liczby 3,3 miliarda pasażerów linii lotniczych śmierć poniosło 420 osób. Natomiast, Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO) przyczyniła się do podniesienia poziomu bezpieczeństwa na morzu. Dane statystyczne wskazują, że transport morski jest bezpieczniejszy i zmniejsza się jego negatywny wpływ na środowisko naturalne. Coraz mniej statków tonie, ginie mniej osób, spada liczba przypadków powodujących zanieczyszczenia, mniejsza jest również całkowita liczba zanieczyszczeń ropą naftową. Podejmowane są działania zmniejszające negatywne oddziaływanie zanieczyszczeń powietrza i zanieczyszczeń powodowanych ściekami – a to wszystko przy jednoczesnym i stałym wzroście liczby przewozów towarowych drogą morską.

46. Walka z narkotykami i nielegalnymi środkami odurzającymi

Działania Biura Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków, Środków Odurzających i Przestępczości (UNODC) mają na celu zmniejszenie podaży i popytu na narkotyki i nielegalne środki odurzające. W swojej pracy Biuro kieruje się trzema obowiązującymi konwencjami ONZ dotyczącymi kontroli narkotyków i środków odurzających. Jednym z zadań Biura jest rozwiązywanie problemów społecznych i zdrowotnych spowodowanych nadużywaniem narkotyków i środków odurzających oraz związanym z tym rozprzestrzenianiem się HIV/AIDS. Wspomaga organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości, wspiera działania prewencyjne i programy leczenia uzależnienia wśród społeczności w zakresie walki z narkotykami i nielegalnymi środkami odurzającymi. Biuro aktywnie popiera również inicjatywy, pozwalające ubogim farmerom na uniezależnienie się od wpływów z nielegalnych upraw i podjęcie działalności umożliwiającej zdobycie legalnych i trwałych środków do życia.

47. Walka z przestępczością międzynarodową

Biuro NZ ds. Narkotyków, Środków Odurzających i Przestępczości (UNODC) współpracuje z krajami i innymi organizacjami w celu zwalczania międzynarodowej przestępczości zorganizowanej oferując pomoc prawną i techniczną w takich dziedzinach jak: walka z korupcją, pranie brudnych pieniędzy, przemyt narkotyków, handel ludźmi i przemyt migrantów. Pomaga również wzmacniać systemy odpowiedzialności karnej. Biuro odegrało kluczową rolę w opracowaniu i wprowadzeniu w życie traktatów międzynarodowych dotyczących międzynarodowej przestępczości.

48. Promowanie idei rzetelnej pracy

Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO) wprowadziła w życie standardy, zasady oraz prawa przysługujące pracownikom. Są to, między innymi: swoboda stowarzyszania się i negocjowania układów zbiorowych, wyeliminowanie wszelkich form pracy przymusowej, zniesienie pracy dzieci i wyeliminowanie dyskryminacji w miejscu pracy. Trzon działalności ILO stanowią takie zadania jak: promowanie zatrudnienia, ochrona socjalna dla wszystkich oraz trwały dialog społeczny pomiędzy organizacjami pracodawców, pracobiorców a stroną rządową.

49. Zmniejszanie stopnia analfabetyzmu i poprawa kształcenia w krajach rozwijających się

76% osób dorosłych w krajach rozwijających się potrafi obecnie czytać i pisać, a 84% dzieci uczęszcza do szkół podstawowych. Celem działania ONZ jest zapewnienie, aby do roku 2015 wszystkie dzieci mogły ukończyć naukę w szkole podstawowej. Dzięki programom ukierunkowanym na promowanie edukacji i podniesienie statusu kobiet udało się podwyższyć wskaźnik umiejętności czytania i pisania wśród kobiet w krajach rozwijających się z poziomu 36% w roku 1970 do 70% w roku 2000. Najważniejszym celem do roku 2015 jest zapewnienie by wszystkie dziewczęta mogły kończyć szkołę podstawową i średnią.

50. Wspieranie realizacji światowych zobowiązań na rzecz dzieci

Od Salwadoru po Liban i od Sudanu po kraje byłej Jugosławii, UNICEF toruje drogę w tworzeniu "dni spokoju" i otwieraniu "korytarzy pokoju" by dostarczyć szczepionki i inną niezbędną pomoc dzieciom, które stały się ofiarami konfliktów zbrojnych. Konwencja o Prawach Dziecka uzyskała status prawa obowiązującego w 192 krajach. W wyniku sesji specjalnej ONZ w roku 2002 poświęconej dzieciom, 190 państw podjęło zobowiązanie zrealizowania w określonym czasie działań w takich dziedzinach jak: zdrowie, edukacja, ochrona przed wykorzystywaniem, wyzyskiem i przemocą oraz walka z HIV/AIDS.

51. Ochrona miejsc o wartościach historycznych, kulturowych, architektonicznych i naturalnych

UNESCO pomaga 137 krajom chronić zabytki oraz miejsca o wartości historycznej, kulturowej i naturalnej. Przeprowadziło negocjacje międzynarodowych konwencji dotyczących zachowania własności kulturowych i unikalnych miejsc środowiska naturalnego.

52. Ułatwianie wymiany akademickiej i kulturowej

Organizacja Narodów Zjednoczonych poprzez UNESCO i Uniwersytet ONZ zachęca do współpracy naukowej i badawczej, tworzenia sieci współpracy pomiędzy instytucjami i promowania form ekspresji kulturowej, także tej wyrażanej przez mniejszość i ludność rdzenną.

53. Ochrona własności intelektualnej

Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO) chroni prawa twórców i właścicieli własności intelektualnej na całym świecie i troszczy się, aby wynalazcy i autorzy byli uznawani i wynagradzani za swoją pomysłowość. Ochrona praw własności intelektualnej działa motywująco na kreatywność człowieka, stale przyczynia się do rozwoju nauki, technologii oraz wzbogaca świat literatury i sztuki. Zapewnia stabilne otoczenie dla rynku produktów własności intelektualnej i napędza tryby handlu międzynarodowego.

54. Promowanie wolności prasy i swobody wypowiedzi

W celu umożliwienia wszystkim ludziom dostępu do informacji wolnych od cenzury i różnorodnych kulturowo, UNESCO pomaga w tworzeniu i wzmacnianiu mediów oraz wspiera niezależność prasy, stacji radiowych i telewizyjnych. UNESCO monitoruje wolność prasy i publicznie potępia poważne naruszenia na tym polu, takie jak zabójstwa i przetrzymywanie dziennikarzy.

55. Przekształcanie slumsów w godziwe siedliska ludzkie

Obecnie w miastach zamieszkuje połowa ludzkości. Miasta stanowią ośrodki produkcji i konsumpcji, tu zachodzą procesy ekonomiczne i społeczne, które łączą się z dobrobytem i szansami na lepsze życie. Niestety w miastach występują również choroby, przestępczość, zanieczyszczenia i ubóstwo. W wielu miastach, zwłaszcza w krajach rozwijających się, liczba mieszkańców slumsów stanowi ponad 50% liczby ludności. Mają oni nikły dostęp do schronienia, wody i odpowiednich warunków sanitarnych lub są go całkowicie pozbawieni. UN-HABITAT realizujący ponad 150 programów w 61 krajach na całym świecie, współpracując z rządami państw, władzami lokalnymi i organizacjami pozarządowymi w poszukiwaniu innowacyjnych rozwiązań dla miast i miasteczek. Te działania obejmują na przykład zapewnienie ciągłości pobytu w tych miejscach biednym mieszkańcom miast, co z kolei może stać się bodźcem stymulującym inwestycje w rozwój budownictwa dla ludzi ubogich gdzie będą zapewnione podstawowe potrzeby.

56. Poprawa globalnych usług pocztowych

Powszechny Związek Pocztowy (UPU), podstawowe forum współpracy pomiędzy organizacjami pocztowymi na całym świecie, pomaga w tworzeniu wszechstronnej sieci nowoczesnych produktów i usług. Określa zasady funkcjonowania międzynarodowej wymiany pocztowej i przedstawia zalecenia, stymulujące wzrost wielkości nadawanej poczty i podnoszące jakość obsługi klientów. Służby pocztowe 190 krajów członkowskich UPU tworzą największą sieć dystrybucji na świecie, przetwarzającą około 430 miliardów przesyłek pocztowych każdego roku.

57. Wprowadzanie ulepszonych technik rolnych i obniżanie kosztów

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), przyczyniła się do poprawy wydajności zbiorów, reformy polityki rolnej i zaangażowania ludności miejscowej. Dzięki jej wysiłkom rolnicy w Azji uprawiający ryż zaoszczędzili ponad 50 milionów dolarów rocznie na kosztach pestycydów, a państwa azjatyckie zmniejszyły dotacje do pestycydów, co rocznie dało oszczędności ponad 150 milionów dolarów. Korzyści dla środowiska i zdrowia uzyskane dzięki redukcji ilości stosowanych pestycydów oszacowano na ponad 10 milionów dolarów rocznie.

58. Promowanie praw osób niepełnosprawnych

Organizacja Narodów Zjednoczonych stoi na czele walki o pełne prawa dla osób niepełnosprawnych, promując ich uczestnictwo w życiu społecznym, gospodarczym i politycznym. ONZ udowodniła, że osoby niepełnosprawne stanowią ważną część społeczeństwa. Obecnie ONZ opracowuje pierwszą w historii konwencję promującą prawa i godność osób niepełnosprawnych całym świecie.

59. Rozwój telekomunikacji globalnej

Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny (ITU) gromadzi kraje i przedstawicieli przemysłu, rozwija i koordynuje działania globalnych sieci i usług telekomunikacyjnych. Zajmuje się wspólnym korzystaniem z częstotliwości radiowych, zachęca do współpracy międzynarodowej w zakresie przydzielania satelitom ich orbit, działa na rzecz poprawy infrastruktury telekomunikacyjnej w krajach rozwijających się i negocjuje światowe standardy, zapewniające kompatybilność łączy różnych systemów komunikacyjnych. Od momentu powołania ITU organizacja ta pomaga światu w komunikowaniu się: była obecna przy rozwoju Internetu, wspiera rozwój technologii bezprzewodowej najnowszej generacji. ITU uczestniczyła w procesie przechodzenia od nawigacji lotniczej i morskiej do astronomii radiowej i meteorologii satelitarnej, od telefonu i faxu do transmisji programów telewizyjnych i tworzeniu sieci nowej generacji. Dzięki działaniom tej organizacji globalna wartość przemysłu telekomunikacyjnego wzrosła do 1 tryliona dolarów.

60. Poprawa sytuacji ludności rdzennej

Organizacja Narodów Zjednoczonych skierowała uwagę świata na niesprawiedliwość w stosunku do 370 milionów ludności rdzennej, zamieszkującej w 70 krajach. Ludność ta należy do najbardziej pokrzywdzonych i wrażliwych grup społecznych. Stałe Forum ds. Kwestii Ludności Rdzennej powołane w 2000 r. i składające się z 16 członków, działa na rzecz poprawy sytuacji ludności rdzennej na całym świecie w takich dziedzinach jak: rozwój, kultura, prawa człowieka, środowisko naturalne, edukacja i zdrowie.

Zobacz także:

60 Ways the United Nations Makes a Difference [www.un.org/un60/]

2006-03-31

W serwisie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies.

×